Η 4η Μαρτίου, η οποία έχει καθιερωθεί ως η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παχυσαρκίας έρχεται σήμερα να επισφραγίσει μια ιατρική επανάσταση: Η καταπολέμηση της νόσου δεν περιορίζεται πλέον μόνο στις απλές υπενθυμίσεις για την διατροφή, την άσκηση κι έναν υγιεινό τρόπο ζωής, αλλά δίνει συγκεκριμένα «εργαλεία» που προσφέρουν για πρώτη φορά θεαματική απώλεια βάρους και καρδιομεταβολική προστασία.
Η φαρμακοβιομηχανία επένδυσε και επενδύει πλέον δισεκατομμύρια στην έρευνα για να μετατρέψει τη νόσο της παχυσαρκίας, από μια μάχη «θέλησης», σε μια στοχευμένη βιολογική παρέμβαση.
Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, μιλώντας σε εκδήλωση ενόψει της Παγκόσμιας Ημέρας Παχυσαρκίας, δήλωσε πώς το 8μηνο πρόγραμμα της δωρεάν χορήγησης φαρμάκων «Εθνικό Πρόγραμμα για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Παχυσαρκίας», αναμένεται να συνεχιστεί και μετά τη λήξη των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Αρκεί να βρεθούν οι σχετικοί πόροι:
Όπως εξήγησε, «όσοι ασθενείς ανταποκρίνονται θετικά στη θεραπεία και παρακολουθούνται συστηματικά, θα μπορούν — όπως εξετάζουμε — να συνεχίζουν τη φαρμακευτική αγωγή και μετά το πέρας του οκταμήνου. Δεν θα εγκαταλείψουμε τους ασθενείς που δείχνουν έμπρακτα ότι θέλουν να αλλάξουν τη ζωή τους».
Δείτε επίσης: Γεωργιάδης – Παχυσαρκία: Παράταση της δωρεάν χορήγησης φαρμάκων πέραν των 8 μηνών
Πώς φτάσαμε εδώ: η τυχαία ανακάλυψη και ο μηχανισμός
Η ανακάλυψη των σύγχρονων φαρμάκων για την παχυσαρκία ξεκίνησε από τον τομέα του Σακχαρώδους Διαβήτη τύπου 2.
Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι ασθενείς που λάμβαναν αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1 (Glucagon-like peptide-1) εμφάνιζαν, εκτός από ρύθμιση του σακχάρου, και σημαντική απώλεια βάρους.
Ο μηχανισμός τους φάνηκε τελικά ότι ήταν απλός, αλλά ταυτόχρονα πανίσχυρος. Τα φάρμακα GLP-1 δουν παράλληλα, στα εξής πεδία:
- Στον εγκέφαλο και στα κέντρα της όρεξης: Αυξάνουν το αίσθημα του κορεσμού και μειώνουν την πείνα.
- Στο στομάχι: Επιβραδύνουν την κένωση του στομάχου, έτσι ώστε ο ασθενής να νιώθει «γεμάτος» για περισσότερη ώρα.
- Στον μεταβολισμό: Ρυθμίζουν τα επίπεδα της ινσουλίνης και της γλυκόζης, βελτιώνοντας τη συνολική μεταβολική υγεία.
Το επόμενο βήμα: από την ένεση στο χάπι
Κι ενώ μέχρι σήμερα με τις ενέσιμες θεραπείες εκατομμύρια ασθενείς σε όλο τον κόσμο είδαν τη ζωή τους να αλλάζει, η επιστημονική πρόοδος δεν σταματά: Η μεγαλύτερη εξέλιξη που περιμένουμε από εδώ και πέρα είναι η μετάβαση από την εβδομαδιαία ένεση στο καθημερινό χάπι.
Η Novo Nordisk έλαβε πρόσφατα έγκριση από τον FDA για τη νέα από του στόματος σεμαγλουτίδη (σε δόσεις έως 25 mg), η οποία αναμένεται να κυκλοφορήσει στην Ευρώπη και την Ελλάδα, ως πόσιμη θεραπεία (χάπι) εντός του 2026.
Η λήψη ενός δισκίου το πρωί με άδειο στομάχι φιλοδοξεί να καταργήσει το «ψυχολογικό εμπόδιο» της βελόνας της ένεσης και να αυξήσει τη συμμόρφωση των ασθενών.
Για τη νέα πόσιμη θεραπεία κατά της παχυσαρκίας, μίλησε σε συνέντευξή του στο Health Talks του iatropedia.gr o πρόεδρος της παρασκευάστριας εταρείας Novo Nordisk Ελλάδος, Ολύμπιος Παπαδημητρίου.
«Καταφέραμε μια πολύ σημαντική καινοτομία. Αναπτύξαμε μια τέτοια φαρμακοτεχνική μορφή που πλέον η ίδια ουσία που έχουμε σε ένεση να μπορεί να είναι διαθέσιμη σε χάπι, να μπορεί να περάσει από τη δοκιμασία του στομάχου… Αυτό είναι μια πάρα πολύ μεγάλη καινοτομία από μόνη της γιατί αυτά τα πεπτίδια συνήθως δεν μπορούν να ληφθούν με αυτόν τον τρόπο», τονίζει ο ίδιος.
Μπορείτε να δείτε όλες τις πληροφορίες για τη νέα θεραπεία στο κανάλι του iatropedia.gr στο youtube, στον χρόνο 14.50
Ποιες είναι σήμερα οι θεραπείες κατά της παχυσαρκίας
Όλες οι μέχρι σήμερα θεραπείες, ωστόσο, παραμένουν στο «παιχνίδι» και αυτές είναι οι εξής:
- Σεμαγλουτίδη (ενέσιμη και χάπι): Η θεραπεία που αποτέλεσε «βάση» της νέας εποχής, με μέση απώλεια βάρους γύρω στο 13-15%.
- Τιρζεπατίδη (Tirzepatide): Ένας διπλός αγωνιστής (για παχυσαρκία και διαβήτη) που ήδη κυκλοφορεί και επιτυγχάνει ακόμη υψηλότερα ποσοστά απώλειας.
- Ρετατρουτίδη (Retatrutide): Το επόμενο μεγάλο βήμα. Πρόκειται για έναν «τριπλό αγωνιστή» (φαρμακευτική εταιρεία Eli Lilly), που στις μελέτες έδειξε απώλεια βάρους έως και 25% (ή και 27% σε κάποιες περιπτώσεις), αποτελέσματα που συγκρίνονται πλέον με τις βαριατρικές επεμβάσεις. Αναμένεται στην αγορά το 2026-2027.
- Ορφογλιπρόνη (Orfoglipron): Ένα μη-πεπτιδικό χάπι που αναμένεται να πάρει έγκριση σύντομα, προσφέροντας μια πιο οικονομική και εύκολη στη διανομή λύση.
Η παχυσαρκία σε αριθμούς και η επίπτωση στη δημόσια υγεία
Στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στην Ελλάδα, η παχυσαρκία έχει λάβει διαστάσεις πανδημίας.
Η χώρα μας κατέχει από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ε.Ε., τόσο στους ενήλικες όσο και στην παιδική παχυσαρκία.
Οι διπλές επιπτώσεις της παχυσαρκίας: Απειλεί και την υγεία και την οικονομία
Η παχυσαρκία αποτελεί το υπόστρωμα για τον διαβήτη, την υπέρταση, τη δυσλιπιδαιμία και τα καρδιαγγειακά συμβάματα.
Η μελέτη SELECT έδειξε ότι η σεμαγλουτίδη μειώνει κατά 20% τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού.
Από την άλλη, η παχυσαρκία επιβαρύνει σημενατικά τα εθνικά συστήματα υγείας με δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, λόγω των επιπλοκών της και της απώλειας παραγωγικότητας.
Τα νέα φάρμακα φιλοδοξούν , πάντως, να φέρουν την «καρδιομεταβολική ύφεση» (cardiometabolic remission), δηλαδή την ταυτόχρονη υποχώρηση πολλαπλών διαταραχών μέσω της απώλειας βάρους.
Περιορισμοί, εμπόδια και η «παγίδα» της διακοπής
Παρά τον ενθουσιασμό, υπάρχουν σημαντικά «αλλά». Κάποια από αυτά, τα οποία αποτελούν τις επόμενες προκλήσεις για την επιστήμη, είναι τα εξής
- Επανάκτηση βάρους: Η παχυσαρκία είναι χρόνια νόσος. Μελέτες δείχνουν ότι η διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής συχνά οδηγεί σε επαναπρόσληψη των κιλών, αν δεν έχει γίνει ριζική αλλαγή στον τρόπο ζωής.
- Κόστος: Προς το παρόν, οι θεραπείες αυτές παραμένουν ακριβές για το μέσο πολίτη αν δεν καλύπτονται από ασφαλιστικά ταμεία.
- Ποιότητα απώλειας: Υπάρχει κίνδυνος απώλειας μυϊκής μάζας αντί για λίπος. Γι’ αυτό είναι απαραίτητη η άσκηση με αντιστάσεις και η διατροφή πλούσια σε πρωτεΐνη.
- Lifestyle χρήση: Ο κίνδυνος αλόγιστης χρήσης από άτομα με φυσιολογικό βάρος για αισθητικούς λόγους είναι ορατός και επικίνδυνος.
Το ελληνικό πρόγραμμα «Προλαμβάνω» για την παχυσαρκία
Η Ελλάδα έχει πρωτοστατήσει στην Ευρώπη, θέτοντας σε εφαρμογή ένα καινοτόμο πρόγραμμα για την καταπολέμηση της νόσου, με σκοπό να προσφέρει στους πολίτες της ουσιαστική στήριξη.
Έτσι παραχωρεί δωρεάν στους πιο επιβαρυμένους από αυτούς, τις θεραπείες κατά της παχυσαρκίας.
Πώς μπορεί, όμωνς, να προμηθευτεί κανείς τις νέες θεραπείες, δωρεάν;
Το πρόραμμα ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ, έχει εντάξει τις θεραπείες GPP-1 στα συνταγογραφούμενα φάρμακα, που -υπό προϋποθέσεις- αποζημιώνονται από τον ΕΟΠΥΥ.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει, δωρεάν ιατρική παρακολούθηση, διατροφική συμβουλευτική και πρόσβαση σε σύγχρονες φαρμακευτικές θεραπείες (όπως σεμαγλουτίδη και τιρζεπατίδη) χωρίς οικονομική επιβάρυνση.
Σε ποιούς απευθύνεται: Αφορά τόσο ενήλικες όσο και παιδιά/εφήβους που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) και συνοσηροτήτων.
Πώς γίνεται η ένταξη: Η διαδικασία γίνεται μέσω των ιατρών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Ο πολίτης λαμβάνει παραπεμπτικά για εξετάσεις και, εφόσον πληροί τις προϋποθέσεις, συνταγογραφείται η ανάλογη αγωγή.
Μέχρι στιγμής, χιλιάδες πολίτες έχουν ωφεληθεί, ενώ εκατοντάδες συνταγές νέας γενιάς έχουν εκτελεστεί, δείχνοντας τη μεγάλη ζήτηση και ανάγκη για τέτοιες παρεμβάσεις.
Τα νέα φάρμακα, ωστόσο, δεν είναι μαγική λύση, αλλά ένα πανίσχυρο επικουρικό εργαλείο. Η βάση παραμένει η εκπαίδευση του ασθενούς για έναν υγιεινό τρόπο ζωής που θα διατηρήσει το αποτέλεσμα σε βάθος χρόνου.
Φωτογραφία: iStock