Δραματικές αλλαγές στον πληθυσμό της Ευρώπης προβλέπουν τα στοιχεία της Eurostat, η οποία υποστηρίζει ότι μέχρι το 2100 ο πληθυσμός στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) θα μειωθεί κατά 53 εκατομμύρια, δηλαδή σχεδόν κατά 11,7% (από 452 εκατομμύρια σε 399 εκατομμύρια). Τα στοιχεία δεν είναι ίδια για όλες τις χώρες, με την Ελλάδα να βρίσκεται στις «top 5» που θα δουν σημαντική μείωση.
Η Eurostat επισημαίνει τον ρόλο της μετανάστευσης στο γιατί υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες. Ορισμένες χώρες θα έχουν μεγαλύτερους πληθυσμούς το 2100 σε σύγκριση με το 2025.
Το ποσοστό γονιμότητας μειώνεται και ο πληθυσμός γερνάει στην Ευρώπη. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι μέχρι το 2100, ένας στους τρεις Ευρωπαίους θα είναι άνω των 65 ετών. Υπενθυμίζεται ότι, σε προηγούμενη έκθεση της ευρωπαϊκής αρχής, διαπιστώθηκε ότι η μέση ηλικία του πληθυσμού της ΕΕ έφτασε στα 44,9 χρόνια, την πρώτη ημέρα του 2025, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 2,1 χρόνια σε σύγκριση με το 2015.
Τι δείχνουν τα νέα στοιχεία της Eurostat – Πάνω από 30% μείωση στην Ελλάδα
Μεταξύ των 30 ευρωπαϊκών χωρών που αναλύθηκαν, οι 12 αναμένεται να παρουσιάσουν αύξηση του πληθυσμού τους, ενώ οι 18 θα παρουσιάσουν μείωση έως το 2100.
Η Λετονία (33,9%), η Λιθουανία (33,4%), η Πολωνία (31,6%) και η Ελλάδα (30,1%) προβλέπεται να καταγράψουν τις μεγαλύτερες μειώσεις, όλες πάνω από 30%.
Η μείωση είναι επίσης πάνω από 20% στη Βουλγαρία (28%), την Κροατία (27%), τη Σλοβακία (26,7%), τη Ρουμανία (24,3%), την Ιταλία (24%) και την Ουγγαρία (22,5%). Αυτό ισοδυναμεί περίπου με την απώλεια περίπου ενός στους τέσσερις κατοίκους σε αυτές τις χώρες, κάτι που είναι εξαιρετικά σημαντικό.
Πηγή: Eurostat
Η μείωση του πληθυσμού κυμαίνεται επίσης μεταξύ 10% και 20% στην Πορτογαλία (19,3%), την Εσθονία (19,1%), την Τσεχία (11,5%), τη Φινλανδία (10,7%), τη Σλοβενία (10,6%) και τη Γερμανία (10,6%).
Αντιθέτως, τρεις ευρωπαϊκές χώρες αναμένεται να σημειώσουν ανάπτυξη άνω του 25%, αν και οι πληθυσμοί τους είναι σχετικά μικροί: το Λουξεμβούργο (36,4%), η Ισλανδία (27,1%) και η Μάλτα (26%). Η Ελβετία (16,9%), η Ιρλανδία (14,6%), η Νορβηγία (11,8%) και η Σουηδία (10%) είναι άλλες χώρες που αναμένεται να δουν αύξηση πληθυσμού άνω του 10%.
Ο ρόλος της μετανάστευσης
«Αυτή η διακύμανση οφείλεται κυρίως στις διαφορές στα προηγούμενα και τα προβλεπόμενα ποσοστά μετανάστευσης, σε συνδυασμό με τις διαφορές στην ηλικιακή δομή», δήλωσε στο Euronews Health ο Δρ. Τόμας Σομπότκα, αναπληρωτής διευθυντής του Ινστιτούτου Δημογραφίας της Βιέννης.
«Οι χώρες με χαμηλή γονιμότητα και μετανάστευση τις τελευταίες δεκαετίες τείνουν να έχουν πιο γηρασμένο πληθυσμό, με λιγότερους ανθρώπους σε νεαρή και αναπαραγωγική ηλικία».
Ο Σομπότκα επεσήμανε ότι αυτή η διακύμανση στη δυναμική του πληθυσμού επηρεάζεται επίσης από τις διαφορές στα προβλεπόμενα ποσοστά γονιμότητας, αλλά «σε μικρότερο βαθμό». Οι χώρες της Νότιας Ευρώπης έχουν και αναμένεται να έχουν χαμηλότερη γονιμότητα από άλλα μέρη της Ευρώπης.
Η Δρ. Άννα Γκουζόν από το Ινστιτούτο Δημογραφίας της Βιέννης δήλωσε επίσης ότι ο κύριος λόγος για αυτές τις διαφορές είναι η ισορροπία μεταξύ φυσικής αλλαγής και καθαρής μετανάστευσης.
«Ενώ όλες οι χώρες της ΕΕ έχουν χαμηλή γονιμότητα, οι χώρες με συνεχή μετανάστευση μπορούν να αναπτυχθούν παρά τη χαμηλή γονιμότητα και μετά το 2050 (π.χ. Λουξεμβούργο και Μάλτα), ενώ οι χώρες με χαμηλή γονιμότητα και ασθενέστερες εισροές μεταναστών ή αρνητικό ισοζύγιο καθαρής μετανάστευσης τείνουν να μειώνονται (π.χ. Λετονία, Λιθουανία και Πολωνία)», δήλωσε στο Euronews Health.
Πηγή: Eurostat
Ο ρόλος της γονιμότητας και της θνησιμότητας
Σύμφωνα με τον Δρ. Ντμίτρι Τζντάνοφ από το Ινστιτούτο Δημογραφικής Έρευνας Μαξ Πλανκ, τρεις κύριοι παράγοντες εξηγούν τη δυναμική του πληθυσμού:
- η θνησιμότητα,
- η γονιμότητα και
- η μετανάστευση.
Εξήγησε ότι το τρέχον επίπεδο γονιμότητας δεν μπορεί να υποστηρίξει ούτε το τρέχον μέγεθος του πληθυσμού, επομένως η φυσική αύξηση είναι αναπόφευκτη χωρίς μετανάστευση. Οι διαφορές θνησιμότητας ανά χώρα σε αυτήν την πρόβλεψη δεν είναι αρκετά μεγάλες για να εξηγήσουν τις διαφορές στη δυναμική του πληθυσμού.
«Η μετανάστευση είναι ο μόνος παράγοντας που μπορεί να διασφαλίσει την αύξηση του πληθυσμού στην Ευρώπη. Προφανώς, οι υποθέσεις σχετικά με τη μετανάστευση διαφέρουν από χώρα σε χώρα», δήλωσε στο Euronews Health.
Δείτε επίσης: Eurostat: Πρώτη αιτία θανάτου στην ΕΕ οι παθήσεις του κυκλοφορικού – Η εικόνα στην Ελλάδα
Η Ισπανία «ξεπερνά» την Ιταλία
Οι προβλεπόμενες τάσεις του πληθυσμού θα αλλάξουν επίσης την κατάταξη των χωρών με τον μεγαλύτερο πληθυσμό μεταξύ 2025 και 2100.
Η πιο αξιοσημείωτη αλλαγή είναι ότι η Ισπανία πρόκειται να ξεπεράσει την Ιταλία και να γίνει η τρίτη πιο πυκνοκατοικημένη χώρα. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο πληθυσμός της Ιταλίας αναμένεται να μειωθεί κατά 15 εκατομμύρια, ενώ της Ισπανίας θα αυξηθεί κατά περίπου μισό εκατομμύριο.
Μεταξύ των 30 χωρών, η Ελβετία (15η έως 10η), η Ιρλανδία (21η έως 17η) και η Νορβηγία (19η έως 16η) θα δουν τις μεγαλύτερες αυξήσεις στην κατάταξη. Αντίθετα, η Βουλγαρία (16η έως 20ή), η Πορτογαλία (10η έως 13η) και η Ελλάδα (12η έως 15η) θα καταγράψουν τις μεγαλύτερες μειώσεις.
Ένας στους τρεις Ευρωπαίους θα είναι άνω των 65 ετών έως το 2100
Σύμφωνα πάντα με την Eurostat, ο πληθυσμός της ΕΕ προβλέπεται να είναι σημαντικά γηραιότερος έως το 2100.
Το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 85 ετών και άνω αναμένεται να υπερτριπλασιαστεί, από 3,2% το 2025 σε 10,8% έως το 2100. Αυτό σημαίνει ότι περισσότεροι από ένας στους δέκα Ευρωπαίους θα ανήκουν σε αυτήν την ηλικιακή ομάδα.
Όσοι είναι ηλικίας μεταξύ 66 και 84 ετών προβλέπεται επίσης να αυξήσουν το ποσοστό τους, από 17,6% σε 21,8%. Συνολικά, ο πληθυσμός άνω των 65 ετών θα αποτελεί σχεδόν έναν στους τρεις Ευρωπαίους έως το 2100, σε σύγκριση με έναν στους πέντε σήμερα.
Παράλλλα, οι νεότερες ηλικιακές ομάδες αναμένεται να συρρικνωθούν. Τα άτομα 31 ως 65 ετών – η «ραχοκοκαλιά» της αγοράς εργασίας και των ευρωπαϊκών οικονομιών – προβλέπεται να μειωθεί από 47,8% σε 40,5%.
Επίσης, tο ποσοστό των παιδιών και των νέων (ηλικίας 0-19 ετών) προβλέπεται να μειωθεί από 20% σε 17%.