Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα μιας νέας, εκτεταμένης επιστημονικής μελέτης (Maclin et al., Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention), η οποία ανέλυσε περισσότερα από 2,4 εκατομμύρια περιστατικά κατά την περίοδο 2015-2022.
Τα ευρήματα, τα οποία ρίχνουν φως στη σύνδεση του φύλου με το στάδιο διάγνωσης σε 30 διαφορετικούς συμπαγείς όγκους (εκτός του αναπαραγωγικού συστήματος), δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο American Association for Cancer Reaserch.
Η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης και οι μεγάλες αποκλίσεις
Το στάδιο κατά το οποίο εντοπίζεται ο καρκίνος αποτελεί ίσως τον πιο καθοριστικό παράγοντα για την πορεία της νόσου. Όσο νωρίτερα εντοπιστεί ένας όγκος, τόσο καλύτερη είναι η πρόγνωση. Αντίθετα, η επέκτασή του σε γειτονικούς ιστούς (τοπικά προχωρημένος) ή σε μακρινά σημεία του σώματος (μεταστατικός) δυσχεραίνει σημαντικά τη θεραπευτική αντιμετώπιση.
Σύμφωνα με τα δεδομένα, σε 20 διαφορετικούς τύπους καρκίνου οι άνδρες είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να διαγνωστούν σε προχωρημένο στάδιο.
Ειδικότερα, το χάσμα μεταξύ των φύλων αποτυπώνεται έντονα στα εξής ποσοστά:
- Καρκίνος της γλώσσας: 151% μεγαλύτερη πιθανότητα για τους άνδρες να διαγνωστούν σε τοπικά προχωρημένο στάδιο και 134% σε μεταστατικό στάδιο.
- Καρκίνος των σιελογόνων αδένων: 93% μεγαλύτερη πιθανότητα για τοπικά προχωρημένο στάδιο και 97% για μεταστατικό.
- Καρκίνος του θυρεοειδούς: 74% αυξημένος κίνδυνος για διάγνωση σε τοπικά προχωρημένο στάδιο και 128% σε μεταστατικό.
- Καρκίνος του στομάχου: 67% μεγαλύτερη πιθανότητα διάγνωσης σε τοπικά προχωρημένο στάδιο και 56% σε μεταστατικό.
- Καρκίνος του στοματοφάρυγγα: 80% μεγαλύτερη πιθανότητα διάγνωσης όταν η νόσος έχει επεκταθεί στους γύρω ιστούς.
- Μελάνωμα: 50% αυξημένη πιθανότητα για διάγνωση σε μεταστατικό στάδιο.
Που «υπερτερούν» οι γυναίκες στην καθυστερημένη διάγνωση
Ωστόσο, καταγράφηκαν και εξαιρέσεις. Στον καρκίνο του λάρυγγα ή της ουροδόχου κύστης, οι άνδρες είχαν μικρότερη πιθανότητα από τις γυναίκες να διαγνωστούν σε τοπικά προχωρημένο στάδιο. Αντίστοιχα, στους καρκίνους της ουροδόχου κύστης, του πρωκτού και του ήπατος, ήταν λιγότερο πιθανό να λάβουν διάγνωση όταν πλέον υπήρχαν μεταστάσεις.
Γιατί παρατηρείται αυτή η διαφορά μεταξύ των φύλων;
Τα παραπάνω αποτελέσματα παρέμειναν σταθερά ανεξαρτήτως φυλετικών ή εθνοτικών ομάδων, αλλά και του επιπέδου του οικογενειακού εισοδήματος. Αν και η μελέτη είχε ορισμένους περιορισμούς (όπως η έλλειψη δεδομένων για την ασφαλιστική κάλυψη των ασθενών), οι ερευνητές εντοπίζουν τρεις πιθανές αιτίες για την καθυστέρηση στη διάγνωση των ανδρών:
- Μειωμένη συμμετοχή σε προληπτικούς ελέγχους: Η αποχή των ανδρών από προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου στερεί την ευκαιρία να εντοπιστούν νωρίς οι καρκίνοι που ανιχνεύονται με αυτές τις εξετάσεις.
- Λιγότερες επισκέψεις στον γιατρό: Οι γυναίκες τείνουν να επισκέπτονται συχνότερα τους επαγγελματίες υγείας, γεγονός που δημιουργεί περισσότερες ευκαιρίες για την έγκαιρη αναγνώριση ύποπτων συμπτωμάτων.
- Διαφορετική κλινική αξιολόγηση: Είναι πιθανό τα ίδια συμπτώματα να αξιολογούνται και να αντιμετωπίζονται διαφορετικά από τους γιατρούς ανάλογα με το φύλο, επηρεάζοντας τον χρόνο των διαγνωστικών εξετάσεων.
Συνοψίζοντας τα κρίσιμα ευρήματα και το βασικό μήνυμα προς το κοινό, οι ειδικοί επιστήμονες του ΕΚΠΑ, που ανέλυσαν τη μελέτη* υπογραμμίζουν:
«Ανεξάρτητα από τους λόγους που βρίσκονται πίσω από αυτές τις διαφορές, το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στην πορεία του καρκίνου. Η τακτική επαφή με τους επαγγελματίες υγείας, η προσοχή σε επίμονα ή ασυνήθιστα συμπτώματα και η συμμετοχή στους διαθέσιμους προληπτικούς ελέγχους μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό της νόσου πριν αυτή προχωρήσει. Παρά τους περιορισμούς, τα αποτελέσματα αναδεικνύουν την ανάγκη να διερευνηθούν βαθύτερα οι αιτίες για τις οποίες οι άνδρες διαγιγνώσκονται συχνότερα σε προχωρημένα στάδια, ώστε να ενισχυθούν οι παρεμβάσεις που οδηγούν σε έγκαιρη διάγνωση και καλύτερη επιβίωση για όλους»
- Τα αποτελέσματα της μελέτης συνοψίζουν οι ειδικοί επιστήμονες του ΕΚΠΑ: Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Καθηγήτρια Θεραπευτικής, Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής, Αλεξάνδρα Σταυροπούλου, Βιολόγος και Θάνος Δημόπουλος, Καθηγητής Θεραπευτικής, Ογκολογίας, Αιματολογίας και τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ.