Ωστόσο, στην Ελλάδα και σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, αυτός ο πολύτιμος χρόνος αναλώνεται συχνά σε μεγάλες καθυστερήσεις και μια ατελείωτη γραφειοκρατική αναμονή. Για να φτάσει μια νέα, σωτήρια θεραπεία από τα εργαστήρια και τις εγκρίσεις μέχρι το κρεβάτι του ασθενούς, μεσολαβούν κατά μέσο όρο … εκατοντάδες ημέρες.
Η ετήσια έκθεση W.A.I.T. Indicator 2026 της EFPIA, που βασίζεται στην ανάλυση χιλιάδων δεδομένων από την IQVIA, αποτυπώνει αυτή τη σκληρή πραγματικότητα. H εικόνα που προκύπτει είναι -κάθε άλλο- παρά αισιόδοξη: η Ευρώπη φαίνεται βαθιά διχασμένη στις ταχύτητες πρόσβασης, ενώ η Ελλάδα – ενώ εγκρίνει φάρμακα- καθυστερεί εξαντλητικά να τα βάλει στη λίστα αποζημίωσης, κρατώντας τους ασθενείς σε ιδιότυπη «ομηρία».
Για το θέμα έχουν μιλήσει πρόσφατα και όλοι οι θεσμικοί φορείς που ασχολούνται με το φάρμακο, όπως ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) και το Pharma Innovation Forum (PIF).
- Δείτε επίσης: 3rd SFEE SUMMIT: Το «πικρό» αστείο με το πανό, τα επικοινωνιακά τεχνάσματα και ο πραγματικός κίνδυνος για τους ασθενείς
Η αγωνία της αναμονής στην ογκολογία για … 623 ημέρες
Το μεγαλύτερο βάρος της έρευνας πέφτει προφανώς στα ογκολογικά φάρμακα, εκεί όπου η άμεση πρόσβαση μεταφράζεται ευθέως σε προσδόκιμο και ποιότητα ζωής. Στη χώρα μας, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά αντιφατική.
Όπως αποκαλύπτουν οι αριθμοί, ο ασθενής πληρώνει το τίμημα ενός αργοκίνητου συστήματος. Πιο συγκεκριμένα:
Ένας ογκολογικός ασθενής στην Ελλάδα περιμένει, κατά διάμεσο όρο, 622 ημέρες για να αποζημιωθεί η νέα θεραπεία του. Είμαστε δηλαδή αντιμέτωποι με μια αναμονή μεγαλύτερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 598 ημερών.
Την ίδια ώρα, ένας ασθενής στη Γερμανία έχει το φάρμακό του στα χέρια του σε μόλις 47 ημέρες . Στον αντίποδα της Ευρώπης, η Εσθονία καταγράφει το απόλυτο αρνητικό ρεκόρ με 1.227 ημέρες αναμονής.
Σε επίπεδο αριθμών, η Ελλάδα φαίνεται να τα πηγαίνει καλά. Συγκεκριμένα, το 57% των νέων ογκολογικών σκευασμάτων (32 προϊόντα) είναι διαθέσιμο ποσοστό υψηλότερο από το 51% (28 προϊόντα) της υπόλοιπης Ευρώπης
Όμως, κοιτώντας πίσω από το ποσοστό 57%, η αλήθεια, όπως καταγράφεται στην μελέτη της IQVIA (13.jpg) είναι πολύ πιο επώδυνη για τον μέσο πολίτη:
- Μόλις το 29% των ογκολογικών φαρμάκων παρέχεται με πλήρη κάλυψη και ελεύθερη πρόσβαση.
- Ένα 27% δίνεται με αυστηρούς περιορισμούς στη συνταγογράφηση (σύστημα ηλεκτρονικής προέγκρισης – ΣΗΠ).
- Ένα 2% χορηγείται αποκλειστικά σε εξατομικευμένη βάση.
- Το εντυπωσιακό 43% των νέων ογκολογικών φαρμάκων ο ασθενής μπορεί να το βρει μόνο εάν το πληρώσει εξ ολοκλήρου ιδιωτικά.
Η μεγάλη εικόνα πέρα από τις ογκολογικές θεραπείες
Γενικότερα, σε ό,τι αφορά το σύνολο των 168 καινοτόμων φαρμάκων (για όλες τις θεραπευτικές κατηγορίες) που έλαβαν το «πράσινο φως» στην Ευρώπη την περίοδο 2021-2024, η απόσταση της Ελλάδας από άλλες ευρωπαϊκές χώρες παραμένει το ίδιο εμφανής.
- Ο συνολικός διάμεσος χρόνος πρόσβασης στη χώρα μας σκαρφαλώνει στις 619 ημέρες, έναντι 532 ημερών που είναι ο μέσος όρος στην ΕΕ
- Συνολικά, 69 από τα 168 νέα φάρμακα που έχουν λάβει έγκριση, φτάνουν στους Έλληνες σθενείς.
Για να γίνει αντιληπτή η «ψαλίδα» εντός της Ευρώπης, όπου ο μέσος όρος διαθεσιμότητας είναι 45% (76 φάρμακα), η πρωταθλήτρια στην πρόσβαση Γερμανία διαθέτει 156 φάρμακα (σε 56 ημέρες), ενώ η ουραγός Ρουμανία μόλις 28 φάρμακα (σε 1.201 ημέρες).
- Δείτε επίσης: Αμιβανταμάμπη: Πότε έρχεται η νέα θεραπεία που συρρικνώνει τους όγκους κι έχει λιγότερες παρενέργειες
Ο νέος κίνδυνος: Οι ΗΠΑ αλλάζουν τους κανόνες
Σαν να μην έφταναν οι εσωτερικές παθογένειες, η Ευρώπη καλείται να αντιμετωπίσει έναν νέο, τεράστιο εξωτερικό κίνδυνο που απειλεί να τις ευρωπαϊκές αγορές από καινοτόμες θεραπείες. Ο κίνδυνος είναι η διαφαινόμενη εφαρμογή της πολιτικής MFN (Most Favoured Nation) από τις ΗΠΑ, η οποία επιχειρεί να εισάγει τη διεθνή τιμολόγηση αναφοράς.
Στόχος των Αμερικανών και της κυβέρνησης Τράμπ είναι να σταματήσουν να επωμίζονται σχεδόν αποκλειστικά το κόστος της παγκόσμιας έρευνας (R&D) και να πιέσουν για χαμηλότερες τιμές στην εσωτερική τους αγορά.
Όταν οι ΗΠΑ απορροφούν ήδη το 74,1% των παγκόσμιων πωλήσεων νέων φαρμάκων και η Ευρώπη μόλις το 15,6%, η απειλή είναι ορατή. Οι φαρμακοβιομηχανίες, βλέποντας μια Ευρώπη εγκλωβισμένη σε ατέρμονες διαπραγματεύσεις με τις κυβερνήσεις, πιέσεις για δραστικές μειώσεις τιμών και δυσθεώρητα clawbacks (σύστημα υποχρεωτικών επιστροφών), θα γυρίσουν αλλού το «βλέμμα» τους.
Ήδη καταγράφεται ραγδαία πτώση στα φάρμακα που εγκρίνονται από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ), ενώ έχουν λάβει προηγούμενη έγκριση από τον αντίστοιχο αμερικανικό FDA.
Εάν αυτή η τάση συνεχιστεί, η Κίνα αναμένεται σύντομα να μας προσπεράσει σε εγκρίσεις νέων θεραπειών.
Η λύση της «Ημέρας 1» και το μήνυμα στην Ευρώπη
Για να μη χάσει η Ευρώπη -και ως επέκταση και η Ελλάδα- το τρένο της καινοτομίας, η βιομηχανία προτείνει μια ριζική αλλαγή μοντέλου: την πρόσβαση «Ημέρας 1» (Day 1 access).
Η ιδέα είναι ο ασθενής να έχει άμεση πρόσβαση στο φάρμακο ακριβώς τη στιγμή που αυτό λαμβάνει την ευρωπαϊκή έγκριση, και στη συνέχεια τα κράτη να έχουν στη διάθεσή τους 180 ημέρες για να ολοκληρώσουν τις εθνικές διαδικασίες αξιολόγησης και διαπραγμάτευσης τιμής.
Η Γενική Διευθύντρια της EFPIA, Nathalie Moll, ήταν ξεκάθαρη θέτοντας προ των ευθυνών τους τα ευρωπαϊκά υπουργεία Υγείας:
«Η Ευρώπη αντιμετωπίζει προβλήματα πρόσβασης στα φάρμακα εδώ και 25 χρόνια, και οι παγκόσμιες μεταρρυθμίσεις στην τιμολόγηση πρόκειται να επιδεινώσουν αυτά τα ζητήματα. Είναι μη ρεαλιστικό να περιμένουμε μεγαλύτερες επενδύσεις στην Ευρώπη και ταχύτερη πρόσβαση σε νέες θεραπείες για τους Ευρωπαίους, εάν ταυτόχρονα τα κράτη-μέλη απαιτούν τις χαμηλότερες δυνατές τιμές και τα υψηλότερα κυβερνητικά ποσοστά επιστροφών (clawbacks). Πρέπει να κάνουμε μια επιλογή», κατέληξε.
Φωτογραφία: iStock