Κάθε χρόνο η Κομισιόν «περνά από κόσκινο» τις πολιτικές όλων των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καταγράφοντας τόσο την πρόοδο που έχει επιτευχθεί, όσο και τα πεδία στα οποία απαιτούνται περαιτέρω παρεμβάσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολόγησε την πορεία του ελληνικού συστήματος υγείας και διατύπωσε συγκεκριμένες συστάσεις προς την Ελλάδα για τα έτη 2026-2027.
Η εικόνα που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη σχετική έκθεσή της, δεν είναι αρνητική, αλλά ούτε και καθησυχαστική. Αναγνωρίζει ότι έχουν γίνει ουσιαστικά βήματα στον εκσυγχρονισμό του συστήματος, ιδιαίτερα στην πρωτοβάθμια φροντίδα και την ψηφιακή υγεία. Παράλληλα όμως υπογραμμίζει ότι η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα προσβασιμότητας, ελλείψεων προσωπικού και υψηλών ιδιωτικών δαπανών.
Η βασική κατεύθυνση των συστάσεων είναι σαφής. Ένα πιο ισχυρό, πιο δίκαιο και πιο προσβάσιμο δημόσιο σύστημα υγείας, με καλύτερη πρωτοβάθμια φροντίδα, λιγότερες οικονομικές επιβαρύνσεις για τους πολίτες, επαρκές προσωπικό σε όλη την επικράτεια και μεγαλύτερη αξιοποίηση των ψηφιακών δυνατοτήτων και των δεδομένων υγείας.
Τα θετικά που αναγνωρίζει η Κομισιόν
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα έχει προχωρήσει σε σημαντικές επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις στον τομέα της υγείας. Όπως αναφέρει, μέσω του Σχεδίου Ανάκαμψης υλοποιήθηκαν επενδύσεις με στόχο την ενίσχυση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας και της πρόληψης. Παράλληλα, γίνεται θετική αναφορά στις επενδύσεις που αφορούν τον ψηφιακό μετασχηματισμό του τομέα της υγείας.
Η Επιτροπή αναγνωρίζει επίσης ότι βρίσκονται σε εξέλιξη πολιτικές και μεταρρυθμίσεις που μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της πρόσβασης των πολιτών σε υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής προστασίας.
Οι βασικές αδυναμίες του Συστήματος
Παρά την πρόοδο, η Κομισιόν επισημαίνει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις.
Στην έκθεση επισημαίνεται ότι οι ανεκπλήρωτες ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης παραμένουν υψηλές. Την ίδια στιγμή, η συμμετοχή των πολιτών στο κόστος των υπηρεσιών υγείας παραμένει σημαντικά υψηλότερη από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τέτοιες δαπάνες είναι για παράδειγμα:
- πληρωμές για διαγνωστικές εξετάσεις,
- ιδιωτικές επισκέψεις σε γιατρούς,
- ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα,
- οδοντιατρική φροντίδα που συχνά πληρώνεται εξ ολοκλήρου από τον πολίτη
Τέλος, η Επιτροπή επισημαίνει τις σοβαρές ελλείψεις σε νοσηλευτές και γενικούς γιατρούς, καθώς και τις έντονες γεωγραφικές ανισότητες στην κατανομή του προσωπικού. Το πρόβλημα είναι εντονότερο σε νησιωτικές, ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές, όπου οι κάτοικοι συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες υγείας.
Τι συστήνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Η Κομισιόν καλεί την Ελλάδα να προχωρήσει σε μια σειρά παρεμβάσεων που θεωρεί κρίσιμες για τη βελτίωση του συστήματος υγείας.
Ενίσχυση της πρωτοβάθμιας φροντίδας:
- να διασφαλιστεί η αποτελεσματική λειτουργία του θεσμού του προσωπικού γιατρού
- να εφαρμοστεί πλήρως το σύστημα παραπομπών προς τις εξειδικευμένες υπηρεσίες
- να ενισχυθεί ο ρόλος της πρωτοβάθμιας φροντίδας ως βασικής πύλης εισόδου στο σύστημα υγείας
- να βελτιωθεί η πρόσβαση σε ποιοτικές και οικονομικά προσιτές υπηρεσίες υγείας
Η λογική πίσω από αυτές τις συστάσεις είναι ότι ένα ισχυρό δίκτυο πρωτοβάθμιας φροντίδας μπορεί να αποσυμφορήσει τα νοσοκομεία, να βελτιώσει την πρόληψη και να μειώσει το συνολικό κόστος του συστήματος.
Μείωση των ανισοτήτων
Η Επιτροπή θεωρεί απαραίτητο να αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις προσωπικού και οι ανισότητες πρόσβασης.
Προτείνει:
- ενίσχυση του αριθμού των νοσηλευτών
- κάλυψη των κενών σε γενικούς γιατρούς
- κίνητρα για στελέχωση δυσπρόσιτων περιοχών
- βελτίωση της πρόσβασης των κατοίκων απομακρυσμένων περιοχών σε υπηρεσίες υγείας
- ενίσχυση των κοινωνικών και βασικών υπηρεσιών για ευάλωτες και απομονωμένες κοινότητες
Το ζήτημα των ιδιωτικών πληρωμών
Ένα από τα πιο αιχμηρά σημεία της έκθεσης αφορά το κόστος που επωμίζονται οι πολίτες.
Η Επιτροπή καλεί την Ελλάδα να επανεξετάσει το σύστημα συμμετοχής των ασθενών στο κόστος της περίθαλψης, ώστε να διευκολυνθεί η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας. Παράλληλα, προτείνει την παροχή δημόσιας κάλυψης για την οδοντιατρική περίθαλψη, έναν τομέα στον οποίο οι πολίτες σήμερα επιβαρύνονται σε μεγάλο βαθμό με ιδιωτικές δαπάνες. Η πρόταση αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική καθώς η στοματική υγεία συνδέεται άμεσα με τη συνολική υγεία του πληθυσμού.
Ψηφιακή υγεία και αξιοποίηση δεδομένων
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι έχουν ήδη πραγματοποιηθεί σημαντικές επενδύσεις στην ψηφιακή αναβάθμιση του συστήματος υγείας. Ωστόσο, εκτιμά ότι χρειάζονται επιπλέον βήματα.
Συγκεκριμένα ζητά να ενισχυθεί η ψηφιακή υγειονομική παιδεία των πολιτών, ώστε να αξιοποιούνται περισσότερο οι ηλεκτρονικές υπηρεσίες και τα ψηφιακά εργαλεία υγείας. Παράλληλα, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη συλλογή και αξιοποίηση ποιοτικών δεδομένων από όλο το σύστημα υγείας, ώστε οι δημόσιες πολιτικές να σχεδιάζονται με βάση πραγματικά στοιχεία και τεκμηριωμένες ανάγκες.
Το βασικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί, εξακολουθούν να υπάρχουν αδυναμίες που απαιτούν παρεμβάσεις, προκειμένου να διασφαλιστεί η ισότιμη πρόσβαση όλων των πολιτών σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας.
Φωτογραφία: istock