Σύμφωνα με την νέα οδηγία για την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, όταν ένας επώνυμος ή γνωστός δότης επιθυμεί να προσφέρει γεννητικό υλικό σε συγκεκριμένα πρόσωπα-λήπτες, τα οποία ήδη γνωρίζει και αποδέχονται τη δωρεά, δεν απαιτείται πλέον να εφαρμοστεί ο κανόνας περί μη γνωστοποίησης της ταυτότητας του τέκνου και των γονέων του προς τον δότη ή τη δότρια.
Η διευκρίνιση αυτή αίρει στην πράξη εμπόδια που υπήρχαν έως σήμερα στη χρήση γνωστού δότη.
Η Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής χαρακτηρίζει την εξέλιξη σημαντική, καθώς διευρύνει τις διαθέσιμες επιλογές για τα άτομα και τα ζευγάρια που προσφεύγουν σε μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, διατηρώντας παράλληλα το αυστηρό νομικό και ιατρικό πλαίσιο που διέπει τις δωρεές γεννητικού υλικού.
Δείτε επίσης: Υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: Αυξάνονται στην Ελλάδα τα ποσοστά επιτυχίας με την πρώτη προσπάθεια
Υποβοηθούμενη αναπαραγωγή: Οι προϋποθέσεις για τους γνωστούς δότες
Όπως επισημαίνεται, οι γνωστοί δότες και δότριες υπόκεινται στις ίδιες προϋποθέσεις που ισχύουν για κάθε δωρεά: καταχώρηση στα προβλεπόμενα μητρώα, τήρηση ηλικιακών ορίων, κλινικός και εργαστηριακός έλεγχος, καθώς και περιορισμοί στον αριθμό των παιδιών που μπορούν να προκύψουν από το γεννητικό υλικό του ίδιου προσώπου.
Η οδηγία ξεκαθαρίζει επίσης ότι η δωρεά γεννητικού υλικού από γνωστό δότη ή δότρια δεν δημιουργεί σχέση πατρότητας ή μητρότητας ούτε συνεπάγεται νομικές υποχρεώσεις απέναντι στο παιδί που θα γεννηθεί.
Πώς μπορεί να επηρεάσει θετικά το σύστημα δωρεών
Σύμφωνα με την Εταιρεία, η πρακτική της δωρεάς από γνωστό δότη εφαρμόζεται ήδη σε αρκετές χώρες και μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς το υφιστάμενο σύστημα ανώνυμης δωρεάς. Η δυνατότητα αυτή εκτιμάται ότι μπορεί να συμβάλει στην αποσυμφόρηση των διαθέσιμων δεξαμενών ανώνυμων δοτών, ενισχύοντας παράλληλα τη διαφάνεια και την ιχνηλασιμότητα των διαδικασιών.
Τα διεθνή παραδείγματα και οι προβληματισμοί
Η συζήτηση για την ανάγκη μεγαλύτερης εποπτείας στις δωρεές γεννητικού υλικού έχει αναζωπυρωθεί διεθνώς μετά από περιπτώσεις όπου γενετικοί κίνδυνοι εντοπίστηκαν εκ των υστέρων σε υλικό ανώνυμων δοτών που είχε χρησιμοποιηθεί σε μεγάλο αριθμό ληπτών και διαφορετικές χώρες.
- Δείτε επίσης: Δανός δότης με γονίδιο καρκίνου: «Εξακολουθούμε να παίρνουμε σπέρμα δοτών από τη Δανία»
Η Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής υπογραμμίζει ότι η νέα οδηγία δεν καταργεί το καθεστώς της ανώνυμης δωρεάς, αλλά προσθέτει μία επιπλέον δυνατότητα στο πλαίσιο της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
Όπως σημειώνει, στόχος είναι η ενίσχυση της εμπιστοσύνης στη διαδικασία, η προστασία των ληπτών και των παιδιών που θα γεννηθούν και η περαιτέρω θωράκιση του συστήματος με όρους διαφάνειας και ασφάλειας.
Φωτογραφία: iStock