Ο θάνατος μιας 28χρονης εργαζόμενης σε εργαστήριο έρευνας για την πανώλη στη Σιβηρία, κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες στις 2 Οκτωβρίου, οδήγησε τις ρωσικές αρχές να θέσουν αρχικά σε καραντίνα περίπου 200 ανθρώπους και προκάλεσε έντονη ανησυχία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Οι ρωσικές αρχές δεν συνδέουν τον θάνατο της Ντάρια Σιπίλοβα με την εργασία της στο ινστιτούτο και δηλώνουν ότι δεν έχει εντοπιστεί κρούσμα πανώλης. Παραμένουν, ωστόσο, αναπάντητα ερωτήματα για το τι προκάλεσε την πνευμονία από την οποία πέθανε και για το πώς ακριβώς νόσησε.
Ακολουθούν όσα είναι γνωστά μέχρι στιγμής για την υπόθεση και για τη νόσο που μελετούσε η 28χρονη.
Τι συνέβη
Η Ντάρια Σιπίλοβα, 28 ετών, εργαζόταν ως τεχνικός εργαστηρίου στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Καταπολέμησης της Πανώλης Σιβηρίας και Άπω Ανατολής του Ιρκούτσκ.
Μετά τον θάνατό της, οι αρχές έθεσαν άμεσα σε εφαρμογή σειρά προληπτικών αντιεπιδημικών μέτρων. Ανακοίνωσαν ότι η εργαζόμενη πέθανε από «πνευμονία άγνωστης αιτιολογίας», ενώ για προληπτικούς λόγους τέθηκαν σε καραντίνα όσοι είχαν έρθει σε επαφή μαζί της.
Έκτοτε οι ρωσικές αρχές ανακοίνωσαν ότι:
- περίπου 90% όσων είχαν τεθεί σε καραντίνα έχουν αφεθεί ελεύθεροι,
- έχουν πραγματοποιηθεί σχεδόν 5.000 εργαστηριακές εξετάσεις,
- δεν έχει εντοπιστεί πανώλη σε κανέναν από όσους είχαν έρθει σε επαφή με τη Σιπίλοβα,
- η ίδια ήταν εμβολιασμένη και, σύμφωνα με τις αρχές, «είχε ανοσία απέναντι στις επικίνδυνες λοιμώξεις τις οποίες μελετούσε».
Η ρωσική ρυθμιστική αρχή υγείας ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι δεν υπάρχει κίνδυνος επιδημίας και ότι τα προληπτικά μέτρα χαλαρώνουν.
Οι διαφορετικές εκδοχές για το πώς αρρώστησε
Μετά τον θάνατο της 28χρονης κυκλοφόρησαν γρήγορα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διάφορες ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες.
Μία εκδοχή αναφέρει ότι η Σιπίλοβα έσπασε κατά λάθος δοκιμαστικό σωλήνα που περιείχε ζωντανά βακτήρια πνευμονικής πανώλης. Η ρωσική ρυθμιστική αρχή υγείας απορρίπτει τη συγκεκριμένη θεωρία.
Άλλες πληροφορίες αναφέρουν ότι η 28χρονη ασθένησε μετά από ταξίδι στην Ταϊλάνδη ή στη Μολδαβία, ενώ σύμφωνα με τρίτη εκδοχή είχε επισκεφθεί περιοχή κοντά στα σύνορα με τη Μογγολία.
Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία που να επιβεβαιώνουν καμία από αυτές τις εκδοχές.
Πέθανε από πανώλη;
Δεν υπάρχει επιβεβαίωση ότι η Σιπίλοβα πέθανε από πανώλη, παρότι περιφερειακός κυβερνήτης είχε αναφέρει αρχικά ότι αυτό «πιθανόν» συνέβη.
Η ρωσική υπηρεσία δημόσιας υγείας Rospotrebnadzor ανακοίνωσε ότι η 28χρονη πέθανε από πνευμονία άγνωστης αιτιολογίας και ότι δεν βρέθηκαν σχετικά παθογόνα σε κανέναν από τους ανθρώπους που είχαν έρθει σε επαφή μαζί της.
Δεν έχει ανακοινωθεί, ωστόσο, τι ακριβώς προκάλεσε την πνευμονία ή πώς ασθένησε.
Η πνευμονία είναι λοίμωξη των πνευμόνων που μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές αιτίες. Μεταξύ αυτών είναι η πανώλη, άλλες βακτηριακές λοιμώξεις αλλά και ιογενή νοσήματα του αναπνευστικού, όπως η γρίπη και η COVID-19.
Τι είναι η πανώλη και πώς μεταδίδεται
Η πανώλη προκαλείται από το βακτήριο Yersinia pestis και κυκλοφορεί κυρίως μεταξύ μικρών ζώων και ψύλλων.
Στις μεγάλες ιστορικές εξάρσεις της νόσου περιλαμβάνεται ο «Μαύρος Θάνατος», ο οποίος στοίχισε τη ζωή σε περισσότερους από 50 εκατομμύρια ανθρώπους στην Ευρώπη κατά τον 14ο αιώνα.
Η νόσος μπορεί να μεταδοθεί:
- με το δάγκωμα μολυσμένου ψύλλου,
- με την εισπνοή μολυσμένων σταγονιδίων του αναπνευστικού,
- και, σπανιότερα, μέσω κατάποσης μολυσματικού υλικού.
Χωρίς θεραπεία, η θνητότητα της πανώλης μπορεί να κυμανθεί από 30% έως 100%, ανάλογα με τη μορφή της. Όταν όμως διαγνωστεί έγκαιρα, μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά με αντιβιοτικά.
Οι τρεις μορφές της πανώλης
Η νόσος εμφανίζεται σε τρεις βασικές μορφές.
- Πνευμονική πανώλη: Είναι η πιο μεταδοτική και η λιγότερο συχνή μορφή. Προσβάλλει τους πνεύμονες και προκαλεί βήχα, μέσω του οποίου μπορούν να μεταδοθούν μολυσμένα σταγονίδια.
- Βουβωνική πανώλη: Είναι η συχνότερη μορφή και συνήθως εμφανίζεται μετά από δάγκωμα μολυσμένου ψύλλου. Χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι η διόγκωση των λεμφαδένων, οι λεγόμενοι «βουβώνες».
- Σηψαιμική πανώλη: Εμφανίζεται όταν τα βακτήρια πολλαπλασιάζονται στο αίμα. Δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Να σημειωθί ότι μία μορφή της νόσου μπορεί να εξελιχθεί σε άλλη. Τα πρώτα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως μετά από περίοδο επώασης μίας έως επτά ημερών και μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, ρίγη, πονοκέφαλο, πόνους στο σώμα, αδυναμία, ναυτία και εμετό.
Πόσο συχνή είναι σήμερα η πανώλη
Η πανώλη δεν έχει εξαφανιστεί. Παραμένει ενδημική σε πολλές αφρικανικές χώρες, σε περιοχές της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, στην Αμερική και στην Ασία.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα περισσότερα ανθρώπινα κρούσματα που καταγράφηκαν την τελευταία εξαετία αναφέρθηκαν στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και τη Μαδαγασκάρη.
Η νόσος είναι ενδημική και σε περιοχές της Σιβηρίας, όπου το βακτήριο Yersinia pestis εντοπίζεται σε μικρά άγρια θηλαστικά και στους ψύλλους τους.
Η περιοχή συνδέεται επίσης με το πρώτο γνωστό προϊστορικό ξέσπασμα της πανώλης στον άνθρωπο. Παρ’ όλα αυτά, είναι σπάνιο να προσβληθούν άνθρωποι από πανώλη στη Ρωσία.
ΠΟΥ και ΗΠΑ ζητούν περισσότερες πληροφορίες
Η υπόθεση έχει προκαλέσει και διεθνείς αντιδράσεις. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει ζητήσει από τη Ρωσία περισσότερα στοιχεία για το περιστατικό. Αντίστοιχο αίτημα έχουν απευθύνει και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι εκτιμά πως η Μόσχα έχει την κατάσταση υπό έλεγχο και ότι οι ΗΠΑ δεν θεωρούν πως ο θάνατος της Σιπίλοβα προκλήθηκε από βιολογικό όπλο, θεωρία που επίσης κυκλοφόρησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Παράλληλα, Καζακστάν, Κιργιστάν και Ουζμπεκιστάν ανακοίνωσαν ενίσχυση των προληπτικών μέτρων στα σύνορά τους, στο πλαίσιο της επαγρύπνησης για πιθανή εξάπλωση λοιμωδών νοσημάτων.
Τι είναι το Ινστιτούτο όπου εργαζόταν η 28χρονη
Το Ερευνητικό Ινστιτούτο Καταπολέμησης της Πανώλης του Ιρκούτσκ, με αρμοδιότητα τη Σιβηρία και την Άπω Ανατολή, ιδρύθηκε το 1934 με στόχο τον έλεγχο επιδημιών πανώλης.
Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του, ο επιστήμονας που το ίδρυσε είχε συμβάλει στην αντιμετώπιση επιδημιών στη Σιβηρία, τη Μογγολία και την Κίνα. Στη συνέχεια, το Ινστιτούτο επέκτεινε τη δραστηριότητά του και σε άλλες επικίνδυνες λοιμώξεις, όπως η χολέρα και ο άνθρακας.
Γιατί η υπόθεση προκάλεσε τόσο μεγάλη ανησυχία
Η πανδημία της COVID-19 έχει αυξήσει διεθνώς την ευαισθησία απέναντι σε αναφορές για άγνωστες λοιμώξεις, συρροές περιστατικών ή πιθανά εργαστηριακά ατυχήματα.
Οι περισσότεροι επιστήμονες θεωρούν ότι ο κορωνοϊός που προκάλεσε την COVID-19 προήλθε από ζώα, αν και έχει διατυπωθεί και η θεωρία πιθανής εργαστηριακής διαρροής.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, οι πληροφορίες για τον θάνατο μιας εργαζόμενης σε ινστιτούτο που μελετά την πανώλη προκάλεσαν γρήγορα φόβους και εικασίες στο διαδίκτυο.
Οι ειδικοί στη δημόσια υγεία, ωστόσο, συνιστούν προσοχή στην ερμηνεία της υπόθεσης. Μέχρι στιγμής έχει αναφερθεί ένας θάνατος, ενώ οι ρωσικές αρχές δηλώνουν ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι η 28χρονη μολύνθηκε από πανώλη.
Φωτογραφία: istock