Σημαντικές αδυναμίες στον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται, παρακολουθείται και ελέγχεται η διαχείριση των φαρμάκων στα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ καταγράφει η Ελεγκτικό Συνέδριο στην Έκθεση Ελέγχου 1/2026.
Ο έλεγχος εντόπισε συστημικά προβλήματα σε κρίσιμα σημεία:
- στην παρακολούθηση των ημερομηνιών λήξης,
- στα αποθέματα,
- στις απογραφές,
- στη διασύνδεση των φαρμακείων
- και στους εσωτερικούς ελέγχους.
Τα ευρήματα είναι σημαντικά καθώς τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ διαχειρίζονται κυρίως φάρμακα υψηλού κόστους (ΦΥΚ), απαραίτητα για ασθενείς με σοβαρές, χρόνιες ή σπάνιες παθήσεις. Το κόστος των φαρμάκων που διαχειρίστηκαν τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ ανήλθε περίπου σε 2,3 δισ. ευρώ το 2024 και σε 2,6 δισ. ευρώ το 2025.
Έλεγχος σε 14 φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ
Το Ελεγκτικό Συνέδριο εξέτασε 14 φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ, με έτη αναφοράς το 2024 και το 2025 έως τις 30 Απριλίου. Σε κάθε φαρμακείο επιλέχθηκαν 20 κωδικοί φαρμάκων, με βάση την υψηλή τιμή και τη συχνότητα διακίνησης, και ελέγχθηκε η πορεία τους από την είσοδο στην αποθήκη έως τη χορήγησή τους στους δικαιούχους.
Χωρίς αυτοματοποιημένη παρακολούθηση των λήξεων
Ένα από τα βασικά ευρήματα αφορά τις ημερομηνίες λήξης. Κατά τον χρόνο του ελέγχου, το πληροφοριακό σύστημα δεν υποστήριζε αυτοματοποιημένη παρακολούθηση της ημερομηνίας λήξης των φαρμάκων. Κατά την παραλαβή δεν χρησιμοποιούνταν scanner barcode, με αποτέλεσμα στοιχεία όπως ο αριθμός παρτίδας και η ημερομηνία λήξης να μην καταχωρίζονται αυτόματα στη βάση δεδομένων.
Οι λήξεις παρακολουθούνταν εμπειρικά από το προσωπικό, για παράδειγμα μέσω αρχείων εκτός του συστήματος ή κατά τις φυσικές απογραφές. Η έκθεση επισημαίνει ότι αυτή η πρακτική αυξάνει την πιθανότητα λάθους και επιβαρύνει το προσωπικό με πρόσθετη ευθύνη.
Χωρίς αυτόματη ειδοποίηση όταν μειώνονται τα αποθέματα
Το πληροφοριακό σύστημα δεν διέθετε επίσης μηχανισμό καθορισμού κατώτατου αποθέματος ασφαλείας ανά φάρμακο. Έτσι, δεν μπορούσε να αποστέλλει αυτόματη ειδοποίηση όταν ένα απόθεμα πλησίαζε στην εξάντληση. Το Ελεγκτικό Συνέδριο σημειώνει ότι αυτό δυσκολεύει τον έγκαιρο εντοπισμό πιθανών ελλείψεων και μπορεί να επηρεάσει τη συνεχή διαθεσιμότητα των φαρμάκων στους ασθενείς.
Παράλληλα, η απουσία συστηματικής παρακολούθησης της κατανάλωσης μπορούσε να οδηγήσει και στο αντίθετο πρόβλημα. Κατά τον έλεγχο εντοπίστηκαν περιπτώσεις όπου έγιναν παραγγελίες φαρμάκων ενώ υπήρχε ήδη απόθεμα και χωρίς να έχει καταγραφεί κατανάλωση τους προηγούμενους μήνες.
Αποκλίσεις ανάμεσα στο σύστημα και στη φυσική αποθήκη
Ο έλεγχος εντόπισε και διαφορές ανάμεσα στις ποσότητες που εμφανίζονταν στο πληροφοριακό σύστημα και σε εκείνες που υπήρχαν πραγματικά στις αποθήκες.
Οι αποκλίσεις συνδέθηκαν κυρίως με παλαιότερες εκκρεμότητες που δεν είχαν τακτοποιηθεί και με καθυστερήσεις στην καταχώριση φαρμάκων που είχαν ήδη φύγει από τη φυσική αποθήκη. Η έκθεση αναφέρει επίσης ότι οι απογραφές δεν γίνονταν πάντοτε στον προβλεπόμενο χρόνο και με την προβλεπόμενη διαδικασία, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις δεν ακολουθούνταν οι διαδικασίες αιτιολόγησης και ενημέρωσης για τις αποκλίσεις.
Τα φαρμακεία δεν «έβλεπαν» το ένα τα αποθέματα του άλλου
Άλλη αδυναμία ήταν η έλλειψη διαλειτουργικότητας μεταξύ των αποθηκών. Αν ένα φάρμακο έλειπε από ένα φαρμακείο, το προσωπικό δεν μπορούσε να δει σε πραγματικό χρόνο σε ποιο άλλο φαρμακείο υπήρχε διαθέσιμο. Η αναζήτηση γινόταν μέσω της κεντρικής Διεύθυνσης Φαρμάκου ή με τηλεφωνική και άλλη επικοινωνία μεταξύ των φαρμακείων.
Σύμφωνα με την έκθεση, αυτό αυξάνει τον χρόνο διαχείρισης και τον κίνδυνο να μην καλύπτονται έγκαιρα οι ανάγκες των δικαιούχων.
Κενά και στους εσωτερικούς ελέγχους
Το Ελεγκτικό Συνέδριο διαπίστωσε ακόμη ότι δεν υπήρχε συνεκτικό σύστημα εποπτείας των φαρμακείων. Η οργάνωση και λειτουργία τους δεν είχαν αποτελέσει, μέχρι το τέλος του ελέγχου, αντικείμενο της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου του ΕΟΠΥΥ, παρότι διαχειρίζονταν φάρμακα αξίας άνω των 2 δισ. ευρώ ετησίως.
Στην πλειονότητα των φαρμακείων που ελέγχθηκαν δεν προέκυψε η διενέργεια συστηματικών ελέγχων από τα επιτελικά όργανα του Οργανισμού κατά την εξεταζόμενη περίοδο.
Τι συστήνει το Ελεγκτικό Συνέδριο
Το Ελεγκτικό Συνέδριο ζητά, μεταξύ άλλων, αναβάθμιση του πληροφοριακού συστήματος ώστε να παρακολουθούνται συστηματικά οι ημερομηνίες λήξης, να καθορίζονται αποθέματα ασφαλείας και να διασυνδεθούν ηλεκτρονικά οι αποθήκες των φαρμακείων.
Ζητά επίσης έγκαιρες και σωστές απογραφές, τακτικούς διοικητικούς και επιτόπιους ελέγχους, ενίσχυση του εσωτερικού ελέγχου και διορθωτικές παρεμβάσεις σε χώρους και εξοπλισμό όπου εντοπίστηκαν προβλήματα.
Φωτογραφία: istock