Χιλιάδες νέοι γιατροί από την Ελλάδα εξακολουθούν να αναζητούν επαγγελματικές ευκαιρίες εκτός χώρας, γεγονός που απειλεί την βιωσιμότητα του εθνικού συστήματος Υγείας, αναφέρει ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών (ΙΣΑ).
Σύμφωνα με στοιχεία που διαθέτει, μόνο την περίοδο 2020-2025 περισσότεροι από 5.400 νέοι γιατροί έφυγαν από τη χώρα μας για να εργασθούν στο εξωτερικό.
Η τάση αυτή εντείνει τις ήδη υπάρχουσες ελλείψεις και υπονομεύει την μελλοντική επάρκεια του συστήματος Υγείας, λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος του ΙΣΑ Γιώργος Πατούλης.
«Η μαζική μετανάστευση των νέων ιατρών αποτελεί μία από τις πιο σοβαρές προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα το σύστημα υγείας της χώρας. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που δεν είναι απλώς αριθμητικό. Είναι βαθιά ποιοτικό και στρατηγικό, διότι η Ελλάδα χάνει το πιο δυναμικό, επιστημονικά καταρτισμένο και ελπιδοφόρο κομμάτι του ιατρικού της δυναμικού», τονίζει.
Ποιοι φεύγουν και που πηγαίνουν
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΣΑ, το 2020 έφυγαν από τη χώρα μας 901 γιατροί. Οι 347 ήσαν ανειδίκευτοι και οι 554 ειδικευμένοι. Οι περισσότεροι (οι 428) επέλεξαν την Αγγλία, ενώ δεύτερη επιλογή ήταν η Κύπρος (162 γιατροί).
Ίδια περίπου ήταν η εικόνα και το 2021. «Μετανάστευσαν» συνολικώς 866 γιατροί, οι 314 εκ των οποίων ήταν ανειδίκευτοι και οι 552 ειδικευμένοι. Οι 379 πήγαν στην Αγγλία και οι 160 στην Κύπρο.
Το 2022 χώρες του εξωτερικού για να εργασθούν επέλεξαν 808 γιατροί (304 ανειδίκευτοι και 504 ειδικευμένοι). Οι 288 πήγαν στην Αγγλία. Ακολουθούν 61 που ταξίδεψαν στη Γαλλία, 54 στη Γερμανία και 50 στην Ελβετία.
Το 2023 η εικόνα παραμένει ίδια, καθώς 808 γιατροί έφυγαν από τη χώρα μας (283 ανειδίκευτοι, 525 ειδικευμένοι). Και πάλι η Αγγλία ήταν η πρώτη επιλογή (288 γιατροί). Ακολούθησε η Κύπρος (97 γιατροί).
Το 2024 καταγράφηκε αύξηση των γιατρών που έφυγαν από την Ελλάδα. Ο ΙΣΑ εξέδωσε 1.047 πιστοποιητικά για εργασία στο εξωτερικό. Η πλειονότητα (οι 649) ήταν ειδικευμένοι γιατροί και οι 398 ανειδίκευτοι. Πρώτη χώρα επιλογής ήταν ξανά η Αγγλία (274 γιατροί) και δεύτερη η Κύπρος (118 γιατροί).
Τέλος, το 2025 παρατηρήθηκε μικρή μείωση των γιατρών που μετανάστευσαν αναζητώντας καλύτερες συνθήκες εργασίας. Ανήλθαν σε 968 (384 ανειδίκευτοι και 584 ειδικευμένοι). Οι περισσότεροι (οι 319) προτίμησαν την Αγγλία και οι 142 την Κύπρο.
Γιατί φεύγουν
Γιατί φεύγουν όμως οι γιατροί από την Ελλάδα; Οι λόγοι είναι συγκεκριμένοι, σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΙΣΑ.
«Οι νέοι γιατροί δεν φεύγουν τυχαία. Φεύγουν γιατί αναζητούν συνθήκες αξιοπρέπειας. Φεύγουν γιατί θέλουν εκπαίδευση υψηλού επιπέδου. Φεύγουν γιατί σε άλλες χώρες βρίσκουν οργανωμένα συστήματα, σαφή επαγγελματική προοπτική και αμοιβές που ανταποκρίνονται στην επιστημονική τους αξία», λέει ο κ. Πατούλης.
«Αν δεν δημιουργήσουμε ένα σύγχρονο, ανταγωνιστικό περιβάλλον, δεν θα μπορέσουμε να συγκρατήσουμε τους νέους επιστήμονες. Και τότε, το πρόβλημα δεν θα αφορά μόνο το ιατρικό σώμα. Θα αφορά την ίδια τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας», προσθέτει.
Χρειάζονται κίνητρα
Η αντιστροφή του brain drain δεν μπορεί να γίνει με ευχολόγια, συνεχίζει. Απαιτεί συγκεκριμένες, στοχευμένες πολιτικές, όπως:
- Αξιοπρεπείς αμοιβές, προσαρμοσμένες στα διεθνή δεδομένα, ώστε η παραμονή στη χώρα να είναι πραγματική επιλογή και όχι αναγκαστική θυσία
- Σύγχρονο και οργανωμένο εκπαιδευτικό σύστημα, με πλήρη εφαρμογή των rotations και συνεχή αξιολόγηση
- Διεθνείς συνεργασίες, με «αδελφοποιήσεις» με πανεπιστήμια και ιατρικούς φορείς της Ευρώπης και της Αμερικής, ώστε οι νέοι γιατροί να αποκτούν εμπειρία και εξωστρέφεια
- Σταθερό επαγγελματικό περιβάλλον, χωρίς διαρκείς οικονομικές επιβαρύνσεις και αβεβαιότητα
- Προοπτικές εξέλιξης, που θα συνδέονται με την επιστημονική πρόοδο και όχι με τη συγκυρία
Ο κ. Πατούλης σημειώνει ότι «το σύνολο του ΕΣΥ οφείλει να τεθεί στην υπηρεσία της εκπαίδευσης των νέων γιατρών. Όχι αποσπασματικά, αλλά με στρατηγικό σχεδιασμό».
Όπως εξηγεί, κατ’ επανάληψιν έχει θέσει το ζήτημα ο ΙΣΑ στην πολιτική ηγεσία. Επιπλέον, διεκδικεί την ουσιαστική ενίσχυση των αμοιβών των ιατρών του ΕΣΥ, τονίζοντας ότι τα μέχρι σήμερα μέτρα είναι θετικά αλλά ανεπαρκή.
Διεκδικεί επίσης τη δημιουργία νέων θέσεων ειδικευομένων και την ενίσχυση της εκπαίδευσης. Τη διαμόρφωση ενός πλαισίου που θα επιτρέπει στους γιατρούς να εργάζονται με αξιοπρέπεια, χωρίς εξουθενωτικά βάρη. Και την κατάργηση στρεβλώσεων, όπως το clawback, που υπονομεύουν τη βιωσιμότητα του ιατρικού επαγγέλματος.
«Έχουμε επισημάνει ότι η λύση δεν μπορεί να είναι η «διέξοδος» των γιατρών εκτός συστήματος για να συμπληρώσουν το εισόδημά τους. Η λύση είναι ένα ισχυρό δημόσιο σύστημα που θα στέκεται στα πόδια του», υπογραμμίζει ο πρόεδρος του ΙΣΑ.
Η Ελλάδα ως διεθνές κέντρο υγείας
Την ίδια στιγμή, προσθέτει ο κ. Πατούλης, η χώρα μας διαθέτει ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα: το υψηλού επιπέδου ιατρικό δυναμικό της.
«Ο ΙΣΑ επενδύει συστηματικά στην ανάπτυξη του ιατρικού τουρισμού, με στόχο η Ελλάδα να εξελιχθεί σε έναν διεθνή προορισμό υγείας. Αυτό δεν είναι απλώς ένα αναπτυξιακό μοντέλο είναι μια στρατηγική επιλογή για να μετατρέψουμε το brain drain σε brain gain», τονίζει.
Σύμφωνα με τον ίδιο για να γίνει αυτό, όμως, απαιτείται: ποιότητα υπηρεσιών, οργάνωση, διασύνδεση δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και πάνω από όλα, ανθρώπινο δυναμικό που θα παραμένει και θα εξελίσσεται στη χώρα.
Φωτογραφία: iStock