Η σημασία της Φαρμακοεπιδημιολογίας και τα οφέλη που παρέχει στους ασθενείς αναδείχθηκαν στο 6ο Συμπόσιο Φαρμακοεπιδημιολογίας που διεξήχθη στην Αθήνα.
Στο συμπόσιο απαντήθηκαν σημαντικά ερωτήματα, όπως πόσο ασφαλή και αποτελεσματικά είναι τα φάρμακα όταν χρησιμοποιούνται στην καθημερινή κλινική πράξη και πώς μπορούν να εντοπίζονται εγκαίρως οι ανεπιθύμητες ενέργειές τους.
Το συμπόσιο διοργάνωσαν η Ελληνική Εταιρεία Φαρμακοεπιδημιολογίας (ΕΛΕΦΕΠ) και το Εργαστήριο Υγιεινής και Προστασίας Περιβάλλοντος, Τμήμα Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης (Δ.Π.Θ.).
Διεξήχθη 2-4 Οκτωβρίου 2026 στην Αθήνα. Σε αυτό συμμετείχαν 180 σύνεδροι, 70 ομιλητές, επιστήμονες από την Ελλάδα και το εξωτερικό και εκπρόσωποι φορέων υγείας. Στη διάρκειά του παρουσιάστηκαν επίσης 20 ερευνητικές εργασίες.
Η επιστημονική αξιολόγηση ενός φαρμάκου δεν ολοκληρώνεται με την έγκρισή του. Η Φαρμακοεπιδημιολογία μελετά τη χρήση, την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων σε μεγάλους πληθυσμούς, αξιοποιώντας δεδομένα από την καθημερινή κλινική πράξη. Με αυτό τον τρόπο συμβάλλει στον εντοπισμό σπάνιων ή μακροχρόνιων ανεπιθύμητων ενεργειών. Επιπλέον βελτιώνει την κατανόηση των θεραπευτικών αποτελεσμάτων σε διαφορετικές ομάδες ασθενών.
Η αξιοποίηση των δεδομένων πραγματικού κόσμου (Real-World Data) και η παραγωγή επιστημονικής τεκμηρίωσης (Real-World Evidence), σε συνδυασμό με την Τεχνητή Νοημοσύνη και τις νέες τεχνολογίες ανάλυσης, προσφέρουν σημαντικές δυνατότητες στη δημόσια υγεία.
Ωστόσο, δεν αρκεί να υπάρχουν περισσότερα δεδομένα. Χρειάζονται ποιότητα, διαλειτουργικότητα, αξιόπιστες επιστημονικές μέθοδοι και προστασία των προσωπικών δεδομένων. Με αυτό τον τρόπο η πληροφορία μετατρέπεται σε γνώση και η γνώση σε καλύτερες αποφάσεις για τους ασθενείς.
Προσκεκλημένοι ομιλητές
Ιδιαίτερη βαρύτητα στο συμπόσιο προσέδωσε η συμμετοχή τεσσάρων διακεκριμένων επιστημόνων διεθνώς, που απηύθυναν κεντρικές ομιλίες. Πρόκειται για τους:
- Brian L. Strom, πρύτανης στην Σχολή Βιοϊατρικών Επιστημών & Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Rutgers, στις ΗΠΑ. Θεωρείται από τους ιδρυτές της Φαρμακοεπιδημιολογίας.
- Peter Rijnbeek, επικεφαλής του Τμήματος Ιατρικής Πληροφορικής του Ιατρικού Κέντρου Erasmus στην Ολλανδία και του Κέντρου Συντονισμού του DARWIN EU. Στην ομιλία του ανέδειξε τη σημασία των ευρωπαϊκών δικτύων δεδομένων για τις ρυθμιστικές αποφάσεις.
- Helga Gardarsdottir, καθηγήτρια Χρήσης Δεδομένων Πραγματικού Κόσμου στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης, στην Ολλανδία. Παρουσίασε τη συμβολή της Φαρμακοεπιδημιολογίας στην ευρωπαϊκή πολιτική φαρμάκου και τον ρόλο του δικτύου ENCePP.
- Vincent Lo Re, καθηγητής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Rutgers. Αναφέρθηκε στις μεθοδολογικές προκλήσεις του πεδίου και στην ανάπτυξη της νέας γενιάς ερευνητών.
Η αξιοποίηση των δεδομένων στην ελληνική πολιτική φαρμάκου
Η δυνατότητα της Ελλάδας να αξιοποιήσει τα δεδομένα που παράγονται από την ηλεκτρονική συνταγογράφηση, τα νοσοκομεία και τα μητρώα ασθενών αποτέλεσε σημαντικό θέμα του συμποσίου.
Η κυρία Νίκη Τσούμα, διευθύνουσα σύμβουλος της ΗΔΥΚΑ Μ.Α.Ε., ανέδειξε την πρόοδο που έχει σημειωθεί στη χώρα μας στην ανάπτυξη των εθνικών ψηφιακών υποδομών υγείας. Αναφέρθηκε επίσης στις δυνατότητες αξιοποίησης των δεδομένων για την επιστημονική έρευνα και τη διαμόρφωση τεκμηριωμένων πολιτικών υγείας.
Στις συζητήσεις αναδείχθηκαν οι προοπτικές που δημιουργούν ο Ευρωπαϊκός Χώρος Δεδομένων Υγείας (EHDS), το DARWIN EU και τα κοινά πρότυπα δεδομένων, όπως το OMOP Common Data Model, για τη συμμετοχή της χώρας σε ευρωπαϊκές ερευνητικές συνεργασίες.
Στο συμπόσιο εξετάστηκε ακόμα η συμβολή της Φαρμακοεπιδημιολογίας στην αξιολόγηση τεχνολογιών υγείας (HTA), στην πολιτική φαρμάκου και στη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας. Το πρόγραμμα κάλυψε επίσης θέματα όπως:
- Η προσήλωση στην φαρμακευτική αγωγή
- Οι εμβολιασμοί
- Ο ρόλος του φαρμακείου
- Οι νέες θεραπείες για την παχυσαρκία
«Η Φαρμακοεπιδημιολογία μάς επιτρέπει να κατανοούμε καλύτερα την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων στην πραγματική κλινική πράξη», δήλωσε ο Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Φαρμακοεπιδημιολογίας (ΕΛΕΦΕΠ), Καθηγητής Θεοκλής Ζαούτης. «Σήμερα διαθέτουμε περισσότερα δεδομένα και ισχυρότερα επιστημονικά εργαλεία από ποτέ. Η πρόκληση είναι να μετατρέψουμε αυτά τα δεδομένα σε αξιόπιστη γνώση και τη γνώση σε αποφάσεις που βελτιώνουν την υγεία των πολιτών. Για την Ελλάδα, αυτό προϋποθέτει επένδυση στην ποιότητα των δεδομένων, στην έρευνα και στην εκπαίδευση νέων επιστημόνων».