Πολλοί 13χρονοι καταλήγουν στα Επείγοντα μετά από κατανάλωση φαρμάκων (αναλγητικών και αγχολυτικών), συχνά εν αγνοία των γονέων τους.Τα στοιχεία δείχνουν ότι η ευκολία πρόσβασης σε σκευάσματα –ακόμη και μέσω διαδικτύου– έχει οδηγήσει σε μια κουλτούρα «αυτοθεραπείας».
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε Φεβρουάριο του 2026 στο διεθνούς κύρους British Journal of Clinical Pharmacology, βασίστηκε σε δείγμα 3.164 παιδιών ηλικίας 13 έως 18 ετών και κατάφερε να αποδείξει πώς η χρήση φαρμάκων είναι ευρύτατα διαδεδομένη στις μικρές ηλικίες.
Τα «ΜΗΣΥΦΑ«, δηλαδή τα μή συνταγογραφούμενα φάρμακα έχουν μπει σε μορφή «κανονικότητας» στη ζωή των εφήβων, καθώς, πάνω από τους μισούς συμμετέχοντες (53%) δήλωσαν ότι χρησιμοποίησαν κάποιο από αυτά, μέσα στο τελευταίο εξάμηνο. Τα πιο δημοφιλή σκευάσματα ήταν η παρακεταμόλη, η ιβουπροφαίνη και τα αντιισταμινικά.
13χρονοι και πρόσβαση στη χρήση παράνομων φαρμάκων μέσω ιντερνετ
Περισσότεροι από 1 στους 10 εφήβους ηλικίας μόλις 13 ετών παραδέχθηκαν ότι αγόρασαν μόνοι τους φάρμακα, χωρίς καμία γονική επίβλεψη ή καθοδήγηση. Όμως, το πιο τρομακτικό εύρημα είναι ότι το 6% των 13χρονων δήλωσε πως έχει αγοράσει συνταγογραφούμενα φάρμακα (όπως ισχυρά παυσίπονα ή αγχολυτικά) μέσω online πλατφορμών, ενώ το 4% τα χρησιμοποίησε κρυφά από τους γονείς του.
Οι ερευνητές κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι η διάθεση των ΜΗΣΥΦΑ από σημεία εκτός φαρμακείων (όπως σούπερ μάρκετ ή παντοπωλεία στη Βρετανία) υποβαθμίζει τη σοβαρότητα των σκευασμάτων στα μάτια των παιδιών.
«Καθώς τα φάρμακα αυτά είναι διαθέσιμα σχεδόν παντού, περιορίζεται δραστικά η ευκαιρία για ενημέρωση σχετικά με τα οφέλη αλλά και τους σοβαρούς κινδύνους από την κακή χρήση τους», σημειώνουν οι συντάκτες της μελέτης.
Και το πρόβλημα δεν είναι απλώς η «αθώα» αγορά ενός παυσίπονου, αλλά η έλλειψη γνώσης για τη δοσολογία και την τοξικότητα, καθώς και η επικίνδυνη ευκολία πρόσβασης σε ισχυρά φάρμακα μέσω social media (όπως το TikTok και το Instagram).
Η έλλειψη επαγγελματικής συμβουλής από φαρμακοποιό αυξάνει τις πιθανότητες, όπως υπογραμμίζει η μελέτη: Λανθασμένης δοσολογίας, που μπορεί να οδηγήσει σε ηπατικές ή νεφρικές βλάβες, αλλά και επικίνδυνων αλληλεπιδράσεων μεταξύ διαφορετικών φαρμάκων.
Πώς η 19χρονη Georgia Littlewood κατέληξε στο θάνατο από υπερδοσολογία παρακεταμόλης
Πριν από λίγα χρόνια, η 19χρονη Georgia Littlewood πέθανε από ηπατική βλάβη μετά από κατά λάθος υπερβολική δόση παρακεταμόλης για πονόκοιλο. Παρόλο που ήταν λίγο μεγαλύτερη, η περίπτωσή της χρησιμοποιείται συχνά ως παράδειγμα για το πόσο εύκολα ένας νέος μπορεί να αγοράσει μεγάλη ποσότητα χωρίς έλεγχο στο ταμείο.
Κι αυτό δεν είναι το μόνο. Στη Βρετανία έχουν καταγραφεί περιστατικά εφήβων που κατέληξαν στο νοσοκομείο με ηπατική ανεπάρκεια, επειδή αγόρασαν μόνοι τους επιπλέον κουτιά παρακεταμόλης, θεωρώντας ότι «αφού πωλείται στο σούπερ μάρκετ, είναι ασφαλές».
Το «Marketplace» των παρανομων φαρμάκων στα Social Media
Η βρετανική αστυνομία και οργανισμοί όπως ο NFU (National Food Crime Unit) έχουν εντοπίσει κυκλώματα που στοχεύουν 13χρονα και 14χρονα μέσω εφαρμογών.
Έχει παρατηρηθεί έξαρση στις αγορές παράνομου ή νοθευμένου Xanax και άλλων βενζοδιαζεπινών από εφήβους. Πολλά παιδιά θεωρούν ότι αγοράζουν ένα «βοήθημα για το άγχος των εξετάσεων», αλλά καταλήγουν με ουσίες που περιέχουν επικίνδυνες προσμίξεις (όπως φαιντανύλη), οδηγώντας σε λιποθυμίες στις σχολικές αυλές.
Το challenge με τα αντισταμινικά στα social media
Αν και ξεκίνησε από τις ΗΠΑ, η τάση εξαπλώθηκε γρήγορα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Αυτή η διαδικτυακή πρόκληση επιτάσσει έφηβοι να αγοράζουν μόνοι τους αντιισταμινικά και να καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες για να προκαλέσουν ψευδαισθήσεις, ανεβάζοντας το βίντεο στο διαδίκτυο. Αυτό οδήγησε σε δεκάδες εισαγωγές στα επείγοντα με καρδιακές αρρυθμίες και σπασμούς.
Σύμφωνα, πάντως, με τους ερευνητές τα παιδιά αυτά δεν είναι πάντα «παραβάτες». Χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:
- «Αυτοθεραπευόμενοι»: Παιδιά με πονοκέφαλο ή άγχος που δεν θέλουν να ενοχλήσουν τους εργαζόμενους γονείς τους και αγοράζουν φάρμακα μόνοι τους.
- «Πειραματιστές»: Επηρεάζονται από trends στα social media και αγοράζουν φάρμακα για να δουν «τι κάνει».
- «Εξαρτημένοι»: Παιδιά που ξεκίνησαν για έναν πόνο και κατέληξαν να αγοράζουν κρυφά κωδεΐνη ή άλλα οπιοειδή online.
Λόγω αυτών των περιστατικών, πολλά βρετανικά σούπερ μάρκετ έχουν θέσει εθελοντικό όριο ηλικίας τα 16 έτη για την αγορά ακόμα και της ασπιρίνης, ενώ η παραπάνω νέα μελέτη πιέζει ώστε αυτό το όριο να γίνει νομικά δεσμευτικό για όλα τα σημεία πώλησης.
Απλές οδηγίες για γονείς
Η μελέτη έδειξε ότι τα παιδιά δεν θεωρούν τα φάρμακα «επικίνδυνα» επειδή τα βλέπουν στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Ιδού τι μπορείτε να κάνετε:
1. Συζήτηση
Εξηγήστε στα παιδιά σας τη διαφορά μεταξύ «φαρμάκου» και «καραμέλας». Ακόμα και η παρακεταμόλη σε μεγάλη δόση μπορεί να καταστρέψει το συκώτι.
Μιλήστε για το Διαδίκτυο και προειδοποιήστε τα για τις «προκλήσεις» (challenges) στα social media. Πρέπει να γνωρίζουν ότι τα φάρμακα που πωλούνται online από μη εξουσιοδοτημένες πηγές, είναι συχνά νοθευμένα και θανατηφόρα.
2. Έλεγχος στο σπίτι
Μην αφήνετε στο κουτί του Φαρμακείου σας ισχυρά παυσίπονα ή ηρεμιστικά σε κοινή θέα. Κρατήστε τα σε σημείο που ελέγχετε εσείς.
Να πραγματοποιείτε συχνά έλεγχο αποθεμάτων: Αν παρατηρήσετε ότι ένα κουτί με παυσίπονα αδειάζει πιο γρήγορα από το φυσιολογικό, ανοίξτε διάλογο με το παιδί.
3. Ψηφιακή επαγρύπνηση
Ρίξτε μια ματιά στις κινήσεις των προπληρωμένων καρτών ή των εφαρμογών (π.χ. Revolut/Paypal) που χρησιμοποιεί ο έφηβος.
Διαφημίσεις και αγόριθμοι: Αν δείτε στο feed του παιδιού σας διαφημίσεις για «χάπια αδυνατίσματος» ή «βοηθήματα συγκέντρωσης», είναι η στιγμή να παρέμβετε.
4. Αναγνωρίστε τα σημάδια
Αλλαγή συμπεριφοράς: Υπνηλία, ασυνήθιστη ευφορία, κόκκινα μάτια ή απότομη πτώση των σχολικών επιδόσεων μπορεί να κρύβουν κατάχρηση ουσιών.
Άγνωστα πακέτα: Αν φτάνουν στο σπίτι δέματα με ασαφή προέλευση, ζητήστε να τα ανοίξετε μαζί.
Το Μήνυμα: «Δεν απαγορεύουμε το φάρμακο, διδάσκουμε τον σεβασμό προς αυτό. Η αυτοθεραπεία στην εφηβεία είναι ρίσκο που δεν αξίζει να πάρουμε».
Φωτογραφία: iStock